ÇARŞAMBA’YI SEL ALMIYOR! BİR YAR SEVDİN Mİ EL ALMIYOR ARTIK
02.08.2016
Caner Yıldız bey, Nazilli’den Çarşamba’ya 3 ay önce atanmış, güler yüzlü, yapıcı, iyimser bir ilçebey. Çarşamba’da sıcak su aratmak istiyor. Bu amaçla beni, ayrıca Çanakkale 18 Mart Üniversitesinden Doç. Dr. Aydın Büyüksaraç’ı Samsun Çarşamba’ya çağırdı. 22 Ocak 2012’de uçağa atlayıp Çarşamba’ya indik. Samsun burayı kullanıyor. Günde, THY, Sun Express, Pegasus belki dolu dolu 6-7 uçuş düzenliyor. Ayrıca, Almanya bağlantısı da var.
Samsun, Çarşamba’ya 30 km. Doğuda, Çarşamba deniz kıyısından samsun ap açık görülüyor.
Çarşamba; Doğu-Batı uzanımlı Türkiye’nin, tam ortasında şişkinlik yaptığı çizgisinin doğu kesiminde, Yeşil Irmağın Karadeniz’e döküldüğü çatalağzının oluşturduğu verimli tarım alanının üzerinde, ırmak kıyısında kurulmuş. Eskiden bir bataklık, sazlık bir alanmış. Güneyinde, karlı tepeleriyle Yıldız Dağları, 15 km kuzeyinde Karadeniz bulunur.
Yeşil Irmak adını Türklerin ilk Anadolu’ya gelişinden almıştır. Türkler yönlere renk adı verirlerdi. Kuzeye “kara”, güneye “ak”, doğuya “sarı”, batıya da “yeşil”. O nedenle, Çin’deki ırmağın adı Sarı Irmak, kuzeydeki denizin adı Karadeniz, güneydeki denizin adı Akdeniz, Anadolu’da ilerlerken gördükleri ilk ırmağın adı da Yeşil Irmak olmuştur. Irmak’da adını “ır” kökünden almıştır. Suyolu üzerinde giden su ıraklaştığından “ırmak” denilmiştir. Tıpkı Çarşamba gibi. Farsça’da çarşamba dördüncü gün demektir.
Yeşil Irmak, pek de küçük bir ırmak değildir. Irmağın genişliği 100 metreye yakın, suyun rengi boz-yeşildir. Arkasındaki Hasan-Suat Uğurlu büvetleri(barajları) nedeniyle, suyu koyu verdiklerinde yandaki su gergilerine dek su yükselirmiş. Diğer günlerde, dingin dingin, ortasında adacıklar, kıyılarında yeşile bürünmüş yığ tepecikleri(alüvyon) bırakarak Akdeniz’ine kavuşur. Aymak(halk) arasında yerleşim alanını ikiye bölen ırmağın bir yakasına “buya geçe”, karşı yakasına ise “ötçe geçe” denir.
Irmak, güneydeki dağlardan, düze düştükten sonra, içinde yüzdürerek getirdikleri çok çeşit özmüklü taneciklerden oluşan tortullarını çökerterek çok verimli tarım alanları olan ünlü Çarşamba yazısın ı(ovasını) oluşturmuştur. Bu düz, Karadeniz’e sanki bir dirsek gibi girerek yığlarını yelengeç gibi açarak çökeltmiştir. Karadeniz’in azgın dalgalarıyla buluşan yığın içinde bakır, kurşun, mangan, çinko gibi bileşikler olmalı ki rengi; bozumsu, kara, ışıl ışıl kumcuklardan oluşmuştur. Hürriyet diye bilinen ormanla kaplı uçsuz bucaksız, geniş kumul alanında yatıp uzanarak, üzerine dikilen bitkileri nasıl gürleştiriyorsa, kişi bedenine girerek onu ağrılardan giderecek tüm özmüklerle (minerallerle) sanki sağaltıcı bir diriger(dr) gibi çalışır. İçinde bulunan bu çeşitli özmükler nedeniyle Hürriyet kumlarının; dinçleştirici, gençleştirici, sağaltıcı, erginleştirci özellikleri olmalıdır. Deniz kıyısından bakınca, koyun batı karşısında 30 km uzakta Amazon kadınlarının kenti olan, dağın bağrına yaslanmış, Kurtuluş’ta 19 Mayıs 1919’da ilk adımın atıldığı Samsun ışıl ışıl görülür. Koskocaman Hürriyet kumsalının yanında Brezilya’nın o çok ünlü Copa Capana kumsalının adı bile geçmez. Bugüne dek çok iyi korunmuş kumsal gezginci yatırımlarını beklemektedir.
Ne yazık ki eşsiz Hürriyet kıyılarını Çarşamba’ya bağlayan dolambaçlı yol oldukça bakımsız, yer yer çukurlu asfalt ya da çamurlu dolu çukurluklarla bezdiren toprak bir yoldur.
Çarşamba yığ birikimi üzerinde Türkiye’nin en üretken tarım bitkileriyle, yemişleri yetişmektedir.
Çatalağzı düzünün üzerinde şeftali, armut, elma, fındık, erik, döngel, kayısı, dut ağaçlarıyla bezelidir. Ayrıca Türkiye’nin en büyük çeltik alanları da bu verimli topraklar üzerindedir. Toprağı işleyen aymağın yüksek gelirleri, kazançları yüzlerindeki güleçliğin kaynağıdır.
Çarşamba’yı yaratan Yeşil Irmak’tır. Irmak ile büvet gölü içinde yayın, turna, sazan yaşar. Yeşil ırmak yayının doyumsuz tadını tatmak istiyorsanız hemencecik Ticaret Odasının arkasındaki balıkçı “Aydın’a” düşüverin. Balıkçıda, yayının kilosu 15 TL. Ayrıca, en lezzetli hamsi, deniz levreği, tombul tombul somonlar, kırlangıç balığı, barbun ile tekir de balıkçıların sergilerini süsler. Közleme yapılan yayın dilimlerinin tadına doyum olmuyor. Yalnızca yayın yemek üzere Çarşambaya gidilebilir.
Çarşamba, Yeşil Irmağın iki yakasında toplanmıştır. Toplum, Yeşil Irmağa göre bulunduğu yakaya “buya geçe”, karşı yakaya ise “ötçe geçe” der. Ötçe geçe ile buya geçelilerin arasında olan yılmaz yarış, cami uzundırazlarının(minarelerin) uzunluğuna yansımıştır. Belki Türkiye’de en uzun uzundırazlar ile 3 şerifeleri olan çifte uzundırazlı yapılar yalnızca Çarşamba’da vardır. Yeşil Irmağın özellikle doğu kesimindeki dağınık alan, urbay Av. Hüseyin Dündar’ca çok güzel çeynik (spor) alanları, tepük alanı(futbol), gezi alanları, yürüyüş alanları, gölmeçler, yöresel evler ile döşenerek çok güzel düzenlemelerle bezenmiştir. Ötçe geçeyi, buya geçeye bağlayan 4 tane köprüden biri eski köprü olup Türk ekinini yansıtırcasına süslüdür.
Irmakta olan biricik balık, diğerlerinin yaşamasına izin vermeyen Turna balığıdır. İki metre boylu yayınlar Yeşil Irmak üzerine kurulu Hasan Uğurlu büvetinin Ayvacık(Ökçe) deki gölünden yakalanmaktadır. Ayrıca Japonların attığı aynalı sazanlar da oldukça boldur.
Yeşil Irmak Kıyısında Ertirlik-Çarşamba Pidesi
24 Ocak 2011 Salı günü, sayın urbay Dündar bey, urayın aşevinde bizi kuşluk yemeğine aldı. Urayın yaptırdığı 2 katlı aş evi, Yeşil Irmak görüntülü, hemen bir gölmeçin(havuzun) yanıbaşında. Gölmeç içinde ördekler bir gün “tirit” olacaklarının ayırdında olmadan mutlu mutlu yüzüyorlar. Yeşil ırmak, artık türküde söylendiği gibi “Çarşambayı sel aldı, bir yar sevdim el aldı” dedirmeyecek biçimde koruma altına alınmış. Kaldı ki, güneye kurulan Suat ile Hasan uğurlu büvetleriyle( barajlarıyla) su akışı dengeli olarak salıveriliyor.
Genç urbayla Çarşamba tasarılarını konuştuk. İlçebey ile birlikte, araya kapaklar koyarak Yeşil Irmağın su düzeyini şişirerek kayık ile gezmek, balık avlamak, su çeynikleri yapmak, ulaşım sağlamak istiyorlar. Bu harika bir tasarı, Bunun için bir Volga-Volga gezisi yapıp o düzenekleri orada görecekler. Irmak kıyısına yapılaşmayı yasaklamış. Ancak önceden yapılmış 12 katlı dikintiler ne yazık ki aykırı duruyor. Çarşamba için Çevre ile Şehircilik Bakanlığı nerede yapılaşma istiyorsunuz diye sormuş. Onun için “jeofizik titreşimcik ölçüleri” alıp, Çarşamba toprağını davranış ile taşıma özelliklerine göre ayrımlamak, ayrıca ölçülerle kat yüksekliğini belirlemek üzere öneride bulundum. Dündar bey, Çarşamba kenti için bulunmaz bir yaratıcı, kentini seven bir kişi. Hani “insan büyüdükçe küçülür “ derler ya işte o Hüseyin Dündar bey. Onunla Türkçe üzerine de konuştuk. Çarşambanın adını değiştirmek istiyor. “Tarım” olsun dedim.
Ertirlik(kahvaltı) için bolca yiyecek geldi. Çarşamba’da en ünlü “Çarşamba Pidesi”; kıymalı, otlu. Kapalı olarak yapıyorlar oldukça güzel. Ayrıca her aş evinde, tavada omlet gibi yapılmış mısır ekmeği getiriyorlar, üzeri tereyağlı.
İlçebey, Caner Yıldız beyin çok erkin, başında sürekli tasarı üreten, adları hiç unutmayan inanılmaz bir belleği olan 52 yaşında, Eskişehir doğumlu bir delikanlı. Ayrıca, boyunbağı, çeket cebinde yağlığıyla, sırım gibi ütülü takımıyla “hah işte Atatürk çocuğu” dedirtiyor. Diğer ilçebeyler “O, bizim Valimiz” diyorlar. Kendinin bilmediğim bir yönü de otacı olması. Orununda (makamında) “kaymakam çayı” diye 7 karışımlı bir çay içtik, nefisti. Caner bey ne neye iyi gelir çok iyi biliyor. Birçok, avuç dolusu, pas giderici(anti oksidan), güç verici yutular alıyor. Gerçekten anladım ki sağlıklı yapısına ona borçlu. Nazilli ile dolayının yanı sıra başka yerlerde tanıdıkları tüm kişileri ad soyad ile başka yönleriyle belleğinde tutabiliyor. Kendisi ayrıca I-Phone, elektronik aygıt uzmanı. Elindeki I-Phon’u sanki bir jeofizik aygıt (magnetometer), ivme ölçer gibi de kullanıyor. Elindeki ündekçiği (telefonu) alarak, dikme içindeki donatılara baktım, sonuç tam.
Kendisinin en büyük tasarısı, Çarşamba için sıcaksu bulup, kaplıca gezginciliğini başlatmak, seracılığı geliştirmek. Ancak kumsalda gezerken, gördüğüm kumul rengi sanki “sağlatıcı kum/çamur” seçeneğini de sunuyor. Onların çözümlemesini yaptıracak, belki işin başka bir boyutu başlayacak.
Samsun, Çarşamba’ya 30 km. Doğuda, Çarşamba deniz kıyısından samsun ap açık görülüyor.
Çarşamba; Doğu-Batı uzanımlı Türkiye’nin, tam ortasında şişkinlik yaptığı çizgisinin doğu kesiminde, Yeşil Irmağın Karadeniz’e döküldüğü çatalağzının oluşturduğu verimli tarım alanının üzerinde, ırmak kıyısında kurulmuş. Eskiden bir bataklık, sazlık bir alanmış. Güneyinde, karlı tepeleriyle Yıldız Dağları, 15 km kuzeyinde Karadeniz bulunur.
Yeşil Irmak adını Türklerin ilk Anadolu’ya gelişinden almıştır. Türkler yönlere renk adı verirlerdi. Kuzeye “kara”, güneye “ak”, doğuya “sarı”, batıya da “yeşil”. O nedenle, Çin’deki ırmağın adı Sarı Irmak, kuzeydeki denizin adı Karadeniz, güneydeki denizin adı Akdeniz, Anadolu’da ilerlerken gördükleri ilk ırmağın adı da Yeşil Irmak olmuştur. Irmak’da adını “ır” kökünden almıştır. Suyolu üzerinde giden su ıraklaştığından “ırmak” denilmiştir. Tıpkı Çarşamba gibi. Farsça’da çarşamba dördüncü gün demektir.
Yeşil Irmak, pek de küçük bir ırmak değildir. Irmağın genişliği 100 metreye yakın, suyun rengi boz-yeşildir. Arkasındaki Hasan-Suat Uğurlu büvetleri(barajları) nedeniyle, suyu koyu verdiklerinde yandaki su gergilerine dek su yükselirmiş. Diğer günlerde, dingin dingin, ortasında adacıklar, kıyılarında yeşile bürünmüş yığ tepecikleri(alüvyon) bırakarak Akdeniz’ine kavuşur. Aymak(halk) arasında yerleşim alanını ikiye bölen ırmağın bir yakasına “buya geçe”, karşı yakasına ise “ötçe geçe” denir.
Irmak, güneydeki dağlardan, düze düştükten sonra, içinde yüzdürerek getirdikleri çok çeşit özmüklü taneciklerden oluşan tortullarını çökerterek çok verimli tarım alanları olan ünlü Çarşamba yazısın ı(ovasını) oluşturmuştur. Bu düz, Karadeniz’e sanki bir dirsek gibi girerek yığlarını yelengeç gibi açarak çökeltmiştir. Karadeniz’in azgın dalgalarıyla buluşan yığın içinde bakır, kurşun, mangan, çinko gibi bileşikler olmalı ki rengi; bozumsu, kara, ışıl ışıl kumcuklardan oluşmuştur. Hürriyet diye bilinen ormanla kaplı uçsuz bucaksız, geniş kumul alanında yatıp uzanarak, üzerine dikilen bitkileri nasıl gürleştiriyorsa, kişi bedenine girerek onu ağrılardan giderecek tüm özmüklerle (minerallerle) sanki sağaltıcı bir diriger(dr) gibi çalışır. İçinde bulunan bu çeşitli özmükler nedeniyle Hürriyet kumlarının; dinçleştirici, gençleştirici, sağaltıcı, erginleştirci özellikleri olmalıdır. Deniz kıyısından bakınca, koyun batı karşısında 30 km uzakta Amazon kadınlarının kenti olan, dağın bağrına yaslanmış, Kurtuluş’ta 19 Mayıs 1919’da ilk adımın atıldığı Samsun ışıl ışıl görülür. Koskocaman Hürriyet kumsalının yanında Brezilya’nın o çok ünlü Copa Capana kumsalının adı bile geçmez. Bugüne dek çok iyi korunmuş kumsal gezginci yatırımlarını beklemektedir.
Ne yazık ki eşsiz Hürriyet kıyılarını Çarşamba’ya bağlayan dolambaçlı yol oldukça bakımsız, yer yer çukurlu asfalt ya da çamurlu dolu çukurluklarla bezdiren toprak bir yoldur.
Çarşamba yığ birikimi üzerinde Türkiye’nin en üretken tarım bitkileriyle, yemişleri yetişmektedir.
Çatalağzı düzünün üzerinde şeftali, armut, elma, fındık, erik, döngel, kayısı, dut ağaçlarıyla bezelidir. Ayrıca Türkiye’nin en büyük çeltik alanları da bu verimli topraklar üzerindedir. Toprağı işleyen aymağın yüksek gelirleri, kazançları yüzlerindeki güleçliğin kaynağıdır.
Çarşamba’yı yaratan Yeşil Irmak’tır. Irmak ile büvet gölü içinde yayın, turna, sazan yaşar. Yeşil ırmak yayının doyumsuz tadını tatmak istiyorsanız hemencecik Ticaret Odasının arkasındaki balıkçı “Aydın’a” düşüverin. Balıkçıda, yayının kilosu 15 TL. Ayrıca, en lezzetli hamsi, deniz levreği, tombul tombul somonlar, kırlangıç balığı, barbun ile tekir de balıkçıların sergilerini süsler. Közleme yapılan yayın dilimlerinin tadına doyum olmuyor. Yalnızca yayın yemek üzere Çarşambaya gidilebilir.
Çarşamba, Yeşil Irmağın iki yakasında toplanmıştır. Toplum, Yeşil Irmağa göre bulunduğu yakaya “buya geçe”, karşı yakaya ise “ötçe geçe” der. Ötçe geçe ile buya geçelilerin arasında olan yılmaz yarış, cami uzundırazlarının(minarelerin) uzunluğuna yansımıştır. Belki Türkiye’de en uzun uzundırazlar ile 3 şerifeleri olan çifte uzundırazlı yapılar yalnızca Çarşamba’da vardır. Yeşil Irmağın özellikle doğu kesimindeki dağınık alan, urbay Av. Hüseyin Dündar’ca çok güzel çeynik (spor) alanları, tepük alanı(futbol), gezi alanları, yürüyüş alanları, gölmeçler, yöresel evler ile döşenerek çok güzel düzenlemelerle bezenmiştir. Ötçe geçeyi, buya geçeye bağlayan 4 tane köprüden biri eski köprü olup Türk ekinini yansıtırcasına süslüdür.
Irmakta olan biricik balık, diğerlerinin yaşamasına izin vermeyen Turna balığıdır. İki metre boylu yayınlar Yeşil Irmak üzerine kurulu Hasan Uğurlu büvetinin Ayvacık(Ökçe) deki gölünden yakalanmaktadır. Ayrıca Japonların attığı aynalı sazanlar da oldukça boldur.
Yeşil Irmak Kıyısında Ertirlik-Çarşamba Pidesi
24 Ocak 2011 Salı günü, sayın urbay Dündar bey, urayın aşevinde bizi kuşluk yemeğine aldı. Urayın yaptırdığı 2 katlı aş evi, Yeşil Irmak görüntülü, hemen bir gölmeçin(havuzun) yanıbaşında. Gölmeç içinde ördekler bir gün “tirit” olacaklarının ayırdında olmadan mutlu mutlu yüzüyorlar. Yeşil ırmak, artık türküde söylendiği gibi “Çarşambayı sel aldı, bir yar sevdim el aldı” dedirmeyecek biçimde koruma altına alınmış. Kaldı ki, güneye kurulan Suat ile Hasan uğurlu büvetleriyle( barajlarıyla) su akışı dengeli olarak salıveriliyor.
Genç urbayla Çarşamba tasarılarını konuştuk. İlçebey ile birlikte, araya kapaklar koyarak Yeşil Irmağın su düzeyini şişirerek kayık ile gezmek, balık avlamak, su çeynikleri yapmak, ulaşım sağlamak istiyorlar. Bu harika bir tasarı, Bunun için bir Volga-Volga gezisi yapıp o düzenekleri orada görecekler. Irmak kıyısına yapılaşmayı yasaklamış. Ancak önceden yapılmış 12 katlı dikintiler ne yazık ki aykırı duruyor. Çarşamba için Çevre ile Şehircilik Bakanlığı nerede yapılaşma istiyorsunuz diye sormuş. Onun için “jeofizik titreşimcik ölçüleri” alıp, Çarşamba toprağını davranış ile taşıma özelliklerine göre ayrımlamak, ayrıca ölçülerle kat yüksekliğini belirlemek üzere öneride bulundum. Dündar bey, Çarşamba kenti için bulunmaz bir yaratıcı, kentini seven bir kişi. Hani “insan büyüdükçe küçülür “ derler ya işte o Hüseyin Dündar bey. Onunla Türkçe üzerine de konuştuk. Çarşambanın adını değiştirmek istiyor. “Tarım” olsun dedim.
Ertirlik(kahvaltı) için bolca yiyecek geldi. Çarşamba’da en ünlü “Çarşamba Pidesi”; kıymalı, otlu. Kapalı olarak yapıyorlar oldukça güzel. Ayrıca her aş evinde, tavada omlet gibi yapılmış mısır ekmeği getiriyorlar, üzeri tereyağlı.
İlçebey, Caner Yıldız beyin çok erkin, başında sürekli tasarı üreten, adları hiç unutmayan inanılmaz bir belleği olan 52 yaşında, Eskişehir doğumlu bir delikanlı. Ayrıca, boyunbağı, çeket cebinde yağlığıyla, sırım gibi ütülü takımıyla “hah işte Atatürk çocuğu” dedirtiyor. Diğer ilçebeyler “O, bizim Valimiz” diyorlar. Kendinin bilmediğim bir yönü de otacı olması. Orununda (makamında) “kaymakam çayı” diye 7 karışımlı bir çay içtik, nefisti. Caner bey ne neye iyi gelir çok iyi biliyor. Birçok, avuç dolusu, pas giderici(anti oksidan), güç verici yutular alıyor. Gerçekten anladım ki sağlıklı yapısına ona borçlu. Nazilli ile dolayının yanı sıra başka yerlerde tanıdıkları tüm kişileri ad soyad ile başka yönleriyle belleğinde tutabiliyor. Kendisi ayrıca I-Phone, elektronik aygıt uzmanı. Elindeki I-Phon’u sanki bir jeofizik aygıt (magnetometer), ivme ölçer gibi de kullanıyor. Elindeki ündekçiği (telefonu) alarak, dikme içindeki donatılara baktım, sonuç tam.
Kendisinin en büyük tasarısı, Çarşamba için sıcaksu bulup, kaplıca gezginciliğini başlatmak, seracılığı geliştirmek. Ancak kumsalda gezerken, gördüğüm kumul rengi sanki “sağlatıcı kum/çamur” seçeneğini de sunuyor. Onların çözümlemesini yaptıracak, belki işin başka bir boyutu başlayacak.
Çarşamba’nın kuzey-doğusunda ki Terme, deniz kıyısında yer alır. Terme’de doğal uçun (gaz) aramak üzere, TPAO 2050 metre derinlikli bir kuyu delmiştir. Kuyu 150-175 metre kalınlığında yığ çökeli kestikten sonra kireçtaşı ile yanardağ ardışımlı püskürük kayalara girmiştir. Kaya uçunuyla karşılaşılmayan kuyuda ölçülen sıcaklık 160 oF’dir. Bu da yaklaşık 50 dereceye denk gelir.
Bölgede sıcak su göstergeci olan diğer bir yer ise güneyde karlarla kaplı dağlık alanda renkli su çıkan yerdir. Diğer kaplıca alanı ise Salıpazarı yöresidir.
Bu konuda elimizden gelen yardımda bulunacağız.
Güvenlik
Bölgede sıcak su göstergeci olan diğer bir yer ise güneyde karlarla kaplı dağlık alanda renkli su çıkan yerdir. Diğer kaplıca alanı ise Salıpazarı yöresidir.
Bu konuda elimizden gelen yardımda bulunacağız.
Güvenlik
“Çarşamba yollarındaaa kelepçe kollarında, keşke sevmez olaydımmm o..”. Bu çok sevilen ezgi, Karadeniz’in duygusal yapısının savutla(silahla) birleşmesinden doğmuştur. Çarşamba, toplumsal yapı olarak karışıktır. Çerkezler, Gürcüler, Abazalar, Karadenizliler, Çingeneler, Selanik-Kavala göçmenleri birbirine karışmıştır. Batı Anadolu’da birbirine sövdüklerinde en çok kavga olur. Ancak, Çarşambada kin duyma, öç alma, kan davası olayları bugün de sürmektedir. Aymak tabancayı, tüfeği sever. Son yıla dek kan davası nedeniyle yedilde (haftada) 2 ölü kalkarken, 2011’de yalnızca yılda 2’ye inmesinin nedeni kolluk güçlerinin savutları toplamasıymış. Çarşamba’da kan davası ya da aktöre(namus) için vurmak bir onur, bir erdemmiş. Vuran kişi sonsuza dek demir parmaklıklar ardında kalacağını bile bile, yanında savunmanıyla(avukat) gelerek, kıvanarak kolluk gücüne başvurur. Hemen hemen her evgilde( ailede) bir tutuklu, bir olay varmış. Onlar için tutuk evinde kalmış olmak, utanılacak bir olay değil bir onur olayıymış. Çünkü o aktöresini savunmuş,onu kurtarmış bir kişi.
Ne yazık ki, Çarşamba’nın bu verimli düzünde esrar ekimi de sürermiş. Ara sıra 10-15 kilo esrar yakalandığı gibi, bazı kişilerin üzerlerinde az oranda esrar da taşıdıkları gözlemlenebilirmiş. Kolluk güçleri esrarın neredelerde ekildiğini, gidiş geliş, yönünü çoğunlukla duyumlarla bilir, izler, yakalar, asla göz yummazmış. Bazı varlıkların kökeninde ne yazık ki, bu uyuşturucu yatarmış.
Aslında dışarıdan gelen bir kişi olarak, bu denli kardeşçe birbirine sarılan toplumun bu tür güvenlik sorunları yaşadığının ayırtına varmak çok güç.
Ayvacık İlçesi
Ne yazık ki, Çarşamba’nın bu verimli düzünde esrar ekimi de sürermiş. Ara sıra 10-15 kilo esrar yakalandığı gibi, bazı kişilerin üzerlerinde az oranda esrar da taşıdıkları gözlemlenebilirmiş. Kolluk güçleri esrarın neredelerde ekildiğini, gidiş geliş, yönünü çoğunlukla duyumlarla bilir, izler, yakalar, asla göz yummazmış. Bazı varlıkların kökeninde ne yazık ki, bu uyuşturucu yatarmış.
Aslında dışarıdan gelen bir kişi olarak, bu denli kardeşçe birbirine sarılan toplumun bu tür güvenlik sorunları yaşadığının ayırtına varmak çok güç.
Ayvacık İlçesi
Ayvacık ilçesi 6 000 çoğunlu küçük bir ilçedir. “Uğurlu” büvetinin gölü köyleri bölmüş olduğundan Mostar Köprüsüne benzeyen, çok güzel görülen bir çelik köprüyle iki yaka birbirine bağlanmıştır. Türkiye’nin 27 yaşlı, en genç kaymakamı Ankaralı işletmeci Ufuk Akıl burada ilçebeydir. Eskiden bir bataklık alan olan Çarşamba’nın Ökçe’ye (Ayvacık’a) bağlı olduğu inanılır gibi değil. Ayvacıkta evler dik dağların yamaçlarına tek tük dağılmış evlerden oluşuyor. Dağların yamaçlarında orman yerini bir çalı bitkisi olan, hiç bir bakım istemeyen çitlevik’e(fındığa) bırakmış. Dağın ta tepesindeki eve bile yol çıkıyor. Bu yollara çıkmak, yük taşımak için Lombardini durağan yürütü ile yürüyen, ardında küçük bir taşıyıcısı olan, oraltıya(trafiğe) geçmemiş “pat pat” denilen bir araç her yerde bol sayıda var. Hem ulaşım hem de yük taşıyan bu küçük taşıtların çıkışı 8 500 TL. Yazın yem yeşil olan Ayvacık sırtları ortasında, içinde karabatakların yüzdüğü, deniz gibi koskocaman bir büvet gölü var. Ne göle giren, ne su çeynikleri(sporu) yapan var. Balıkçılık da tek tük.
Genç ilçebey, bizi öğle yemeğine aldı. Göl kıyısında Legend(efsane) adlı bir aşevi, kalıncak(otel) var. 2012 Ocak’ta açılmış. Edinicisi, buralı, Metro Otobüslerinin de edinici olan 42 yaşlarında Galip Öztürk. Böyle bir yerde, böyle güzellikte, olağanüstü akça pakça, yemek niteliği çok yüksek bir yeri görmeyi beklemezsiniz. Göl kıyısında, oldukça görkemli on tane tekil, iki odalı evcikleri, ayrıca yapı üzerinde 12 yataklı bir kalıncağı var, tümü de göl görünümlü. 15 kişilik toplantı tünlüğü de (salonu) bulunmakta. Kalma, ertirlik(kahvaltı) içinde kişi başı 70 TL.
İstanbul’dan kalkıp burada kalmağa değer doğrusu.(0362 440-3455 info@legendhotelayvacık.com, 0541 294-5271)
Hasan Uğurlu Büveti
Genç ilçebey, bizi öğle yemeğine aldı. Göl kıyısında Legend(efsane) adlı bir aşevi, kalıncak(otel) var. 2012 Ocak’ta açılmış. Edinicisi, buralı, Metro Otobüslerinin de edinici olan 42 yaşlarında Galip Öztürk. Böyle bir yerde, böyle güzellikte, olağanüstü akça pakça, yemek niteliği çok yüksek bir yeri görmeyi beklemezsiniz. Göl kıyısında, oldukça görkemli on tane tekil, iki odalı evcikleri, ayrıca yapı üzerinde 12 yataklı bir kalıncağı var, tümü de göl görünümlü. 15 kişilik toplantı tünlüğü de (salonu) bulunmakta. Kalma, ertirlik(kahvaltı) içinde kişi başı 70 TL.
İstanbul’dan kalkıp burada kalmağa değer doğrusu.(0362 440-3455 info@legendhotelayvacık.com, 0541 294-5271)
Hasan Uğurlu Büveti
Dağ yamacındaki küçücük Ayvacık ilçesinin 5 km güneyinde Hasan Uğurlu Büvetinin gövdesi yer alıyor. Oraya götürdüler. Yeşil Irmağın en dar yerindeki Karataşlar(bazalt) içine yuvalanmış 1972 yılı yapımlı büvet gövdesi benzerlerine göre en yüksek gövdelisi. Kıvıl(elektrik) üretimi, içine 5 katlı dikinti sığan, bütünüyle dağ altını oyarak yapılmış, 5 katlı bir yer. Su, gölden 100 metre düşümle, çapları 6 şer metre olan iki tane koskocaman borulara alınıyor. Düştüğü yerde, dört tane boruya ayrılıyor. Beş kat yüksekliğinde, birbirine bağlı düzeneğin en altında, suyun basınçla döndürdüğü kanatlı döndergeç, döndergeç ortasında yukarıya doğru dikey dönen, yatay düzlemde fırıldak gibi çevrilen yaklaşık 1,5 metre çaplı çelik sepekler var. Döndüren güç, sanki bir ırmak gibi. Giren suyu ayarlayan yengeç ayağı gibi kıskaçlı, kollar var. Ortada dönen sepeğin en yukarı ucunda üreteç var. Sepeğin yukarıdaki ucu bir kıvılla kaparlanan bir yuvaksal(silindirik) çubuk, onun çevresinde ise bir sargı(strator) var. Sepek dönünce irkitimle sargıdan kıvıl geçiyor. İşte böylece üretilen kıvıl kocaman ilgeçlerle(kablolarla), dağıtım ağına katılıyor. Üretim için bol su ile yağış gerekli. Yağışların en bol olduğu aylar ise karların erimeye başladığı Mart-Nisan ayları. İşletmenin başı bir Makine Mühendisi, altında elektrik, bilgisayar sayışmanları(mühendisleri) yer alıyor. 4 üretecin her biri 500 MW güre üretiyor. Düzeneğin çalışması bir dikinti katı gibi 3 katlı bir odadan izleniyor. İzleme hem görsel olarak, hem de sayısal yapılıyor. Tüm işletmede yaklaşık 25 kişi görev yapıyor. Buradan çıkan su yeniden Yeşil Irmak’a veriliyor. Çıkan suyu toplayan gölet ise Suat Uğurlu düzenleyicisi(regülatörü).
Tirit
Orta Karadeniz diye bilinen bu yörede bilinen en büyük geleneksel yemek, kaz ya da ördekten yapılan tirit. Geleceğimin son akşamı Sayın Samsun İlbeyi ile Büyük Şehir Belediye başkanı Sayın Yusuf Ziya Yılmaz ile bir çok seçkin konuğun katıldığı tirit toyuna katıldım. Yılda iki kez bu “Kardeşlik yemeğini “düzenleyen, Çarşamba’nın en büyük çitlevik ile çeltik üreticisi olan Azmi Yılmaz bey efendi. Azmi beyin “Özyılmaz Fındık” işletmesinin simgesi de, yeşil, üçlü bir çitlevik çotanağı. Çitleviği kabuklu 7 TL/kilo’dan üreticiden alıp alıp, iç çitlevik olarak pazara sunuyorlar. Yaklaşık 100 konuk vardı. Urbaylar(belediye başkanları), ilçebeyler(kaymakamlar), büyük işverenler, banka başkakları(müdürler), borsa başkanı, bilimtey(üniversite) yetilteyleri(dekanları), öğretim üyeleri ile birçok seçkin konuk. Ancak içlerinde bir tane bile bayan yoktu.
Tirit, kocaman bir tabakta iç pilavın üzerine tiftiklenmiş ördeğin kara eti konularak, yanında ise yufkanın yağlı tirit suyuna bandırılmasıyla oluşan eklentiyle geliyor. Et, pilav ona dürülerek yenmeli. Et çok iyi pişmiş olağan üstü lezzetli, iç pilav içinde ise ördek ciğeri, kuş üzümü, tarçın, çam fıstığı var, ayrıca oldukça yağlı. Bunun eşliğinde üzerine tereyağ dökülmüş keşkek geliyor. Keşkek ise tavuğun göğüs etinden yapılmış olmalı. Ortaya konulan kıvırcık salatasına dokunan yok. Yetmemiştir diye ayrıca koca bir kayık tabakla iç pilav ayrıca ayıklanmamış, çok güzel pişmiş bir bütün ördek daha geliyor. Yemekten sonra Azmi beyin bahçesinde özel olarak yetiştirilmiş kabak tatlısı, üzerine dökülmüş çitlevik(fındık), al kırmızı rengiyle ye beni diyor. Şekerli olmama karşın ne yazık ki ilk kaşığı attıktan sonra yemeği sürdürdüm, bitirdim.
Bir yanımda genç Samsun İlbeyi, kaşımda Çarşamba İlçebey ile konuksever, sevecen, çalışkan, sıcak kanlı Azmi Yılmaz bey, onun yanında dingin, erdemli duruşuyla Çarşamba Urbayı, yenilikçi Avukat Hüseyin Dündar bey, bir yanımda up uzun boylu erkin, güreli, güler yüzlü Samsun Büyükur Urbayı Çarşambalı Yusuf Ziya Yılmaz bey, onun yanında Çarşamba Tüze Yetiltey Yetilbeyi (Hukuk Fakültesi Dekanı) sıralanıyor. Aşevi hemen ötede, ap ak arınık giyinmiş çoğu bayan aşçılar ürünlerinin beğenilmesini izliyorlar.
Genç İlbey Trabzonlu. Daha önce Muğla ile Mersin İlbeyliği yapmış, 1,5 yıldır ‘da Samsun’da. Onun samsun için yapmak istediklerinden, Mersindeki “Çekirdek Güresi Üretiminden (Nükleer santralden), Çarşamba’da Kızık(jeotermal) olasılıktan, Terme’de TPAO’nun kayauçunu(doğal gaz) kuyusundan, sonuçlarından konuştuk. Makine Mühendisi olan Yusuf beyle Samsunlu Amazonlu kadınlar betimlemesi, aslan anıtları, kıyı dolguları, demiryolu ulaşımı, yanaşmalık(liman), deprem çekincesi üzerine konuştuk.
Yemekten sonra, her yanı digitürkle dolu tünlüğe geçip, yemek başlarken 1-0 yenik olan Manisa-Samsun tepük karşılaşmasını büyük bir kaygıyla, topluca izlemeye başladık. Samsun çok bastırıyor, ancak ileri uçlardakilerin beceriksizlikleri nedeniyle top bir türlü kaleye girmiyordu. Sonunda bir kafa golüyle İlker topu filelerde görünce topluca, sevinç içinde, o coşkuyla haykırışı görmek gerekliydi. Tanrım, Samsunlular tepik oyununu ne de çok seviyorlar? Samsun yenebilirdi, ancak sonuç 1-1 bitti. Ben de çok sevindim. O arada Azmi Beyin oğlu Dr. Ersin Yılmaz beyle tanıştık. Clinic A sökelevinin (hastanesinin) edinicisi. Samsun’da bir tepe üzerinde tüm Karadeniz’i ayaklar altına alan tam karşıda Çarşamba’yı gören “Başarı” adlı bir bilimtey kurmuşlar. Mütevelli Heyeti başkanı ile de tanıştık. Çok iyi gen teknolojisi bölümleri varmış. Yurt dışından önemli sağlık ile sayışmanlık (mühendislik) dalından genç, dirik(dynamic) öğretim üyeleri getirmişler. Beni de bir konuşma için çağıracaklar. Çok mutlu oldum. Bu kardeşlik ortamı, kaynaşma içimi ısıttı. Yüksek öz değerli, kardeşim Azmi beye binlerce teşekkürler.
Şeker Fabrikası
Çarşamba’da, Hopa-Samsun yolu üzerinde Şeker fabrikası var. Çiftçi pancar fiyatlarından mutlu olmadığından, artık pancar dikmemeğe başladığından fabrika kapanma sürecine girmiş. Özelleştirilip satılmış. 400 işçiden 200 işçisi kapı dışarı edilmiş. Fabrika Çin’den işlenmemiş şeker getirip, denkleyip satma üzerine işi değiştirecekmiş.
İki gün fabrikanın konukevinde kaldım.
TPAO Delgisi
İki gün fabrikanın konukevinde kaldım.
TPAO Delgisi
TPAO, acaba Akçakoca benzeri bir kayauçunu bulanabilir miyiz kaygısıyla Çarşamba düzünde yoğun bir jeofizik çalışma yaptıktan sonra Terme yakında 2050 metre bolu bir delgi yapmış. 150-200 metrelik bir tortul kestikten sonra kayaya girmişler, sonuç olumsuz. Kuyu başında tanıştığımız Petrol Sayışmanının, sorumlu olduğu kuyuya ilişkin çok sığ, yanlış yapıldak bilgisi olması beni şaşırttı. Oysa, tavuk közleme (kebab) yiyen delmecilerin bilgileri daha güvenliydi.
Çarşambalılar çok konuksever, içten, sevecen kişiler. Çarşamba’yı çok sevdim. Umarım gelecek günlerde bu güzel yurt parçası için bizim de çorbada tuzumuz olur.
Esenlikler
Prof. Dr. Övgün Ahmet ERCAN
25 Ocak 2012
Çarşambalılar çok konuksever, içten, sevecen kişiler. Çarşamba’yı çok sevdim. Umarım gelecek günlerde bu güzel yurt parçası için bizim de çorbada tuzumuz olur.
Esenlikler
Prof. Dr. Övgün Ahmet ERCAN
25 Ocak 2012
